انقلاب اسلامی بحرین

 

 

ورود فیزیکی عربستان سعودی به ناآرامی‌های بحرین ظاهرا زمینه را برای عملیاتی کردن یک طرح قدیمی از سوی مسؤولان این کشور مهیا کرده است تا عربستان به بهانه حمایت از حکومت آل‌خلیفه و با مطرح کردن الحاق بحرین به این کشور، طرح تشکیل امپراتوری عربی به محوریت ریاض در منطقه خیلج فارس را کلید بزند.

با شدت گرفتن اعتراض‌ها در بحرین به نظام حاکم در این کشور، عربستان و آل‌خلیفه طرح الحاق بحرین به سعودی و به دنبال آن ایجاد اتحادیه کشورهای خیلج فارس را مطرح کرده‌اند تا این امر زمینه را برای گسترش پادشاهی سعودی به کل کشورهای منطقه خلیج فارس به بهانه مقابله با تهدید ایران فراهم کند؛ امری که در ابتدای کار و در نشست اخیر شورای همکاری خلیج فارس در ریاض با مخالفت کشورهای عضو در این شورا از جمله عمان، قطر و کویت با شکست مواجه شد.

این در حالی است که مطرح شدن این طرح، اعتراض‌های زیادی را در کشور بحرین، عربستان و ایران نیز به دنبال داشته است به گونه‌ای که برخی محافل پارلمانی در ایران از به جریان افتادن بررسی طرح برگزاری رفراندوم برای الحاق مجدد بحرین به خاک ایران خبر داده‌اند. با این حال به نظر می‌رسد پیگیری این طرح از سوی عربستان به زودی اعتراض‌های رسمی و مخالفت‌های جدی بیش‌تری را از سوی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس به دنبال داشته باشد.

در همین زمینه سعدا... زارعی، تحلیلگر مسائل خاورمیانه، در یادداشتی نوشت: الحاق بحرین به عربستان بخشی از یک طرح بزرگ‌تر است که تحت عنوان «اتحاد کامل کشورهای خلیج فارس» مطرح گردید و حتی بعدا با پیش کشیدن بحث اضافه کردن مراکش و اردن به جمع اعضای شورای همکاری خلیج فارس «فدراسیون پادشاهی عرب» مد نظر قرار گرفت؛ بنابراین می‌توان گفت از منظر آل‌سعود، الحاق بحرین- به دلیل وابستگی آل‌خلیفه به ریاض- ممکن‌ترین و اولین گام در راه شکل‌گیری فدراسیون عربی با محوریت عربستان است اما البته در این طرح خطاهای استراتژیکی هم وجود دارد که آن را در اولین گام‌ها با چالش مواجه می‌کند. در این‌جا ضمن بحث از ماهیت طرح عربستان به بعضی از این خطاها هم اشاره می‌کنیم:

1. سعودی کردن شبه جزیره عربستان- که از هفت کشور تشکیل شده- یک طرح 70 ساله است که به تعبیر معاون دبیرکل شورای همکاری از سال 2001 شدت گرفته و در طول این مدت عربستان به طرق مختلف سعی در تحقق آن داشته است؛ که از جمله باید به اشغال سه استان عسیر، نجران و جیزان یمن و تلاش برای سیطره بر یمن از طریق خاندان الاحمر طی 12سال گذشته، درگیری با قطر برای تصاحب خلیج سلوا و خورالعدید، درگیری با امارات بر سر تهدید مرزهای دریایی، درگیری با کویت بر سر مرزهای دریایی و جزایر ام المرادم و قارو و درگیری با عمان بر سر خطوط مرزی اشاره کرد.

در طول این دوره 70 ساله حکام آل‌سعود تلاش کرده‌اند تا با استفاده از دلارهای نفتی و پشتیبانی انگلیس و آمریکا، بر کل شبه جزیره سیطره پیدا کنند. عربستان در این میان توانست تا حدی سیطره خود را بر یمن توسعه دهد و مشکلات مرزی‌اش را به طور موقت با امارات و کویت حل و فصل نماید اما بیداری اسلامی در کشورهای عربی به عربستان نشان داد که این توافقات می‌تواند یک روزه از بین برود و به ضد خود تبدیل شود.

از این رو حدود شش ماه پیش پادشاه عربستان طرحی مبنی بر «اتحاد کامل کشورهای خلیج» را که کارکردی فراتر از اتحادیه عرب داشت، به سران شورای همکاری ارائه کرد و در کنار آن محافل سعودی از طرح بزرگ‌تری مبنی بر عضویت مراکش و امارات در شورای همکاری خلیج فارس سخن گفتند که در واقع به معنای تشکیل فدراسیون یا اتحادیه پادشاهی‌های عرب بود.

2. در بحث تشکیل فدراسیون یا اتحادیه عربی، عربستان در درجه اول با مخالفت‌های داخلی کشورهای مورد اشاره مواجه است. کویت، عمان و قطر در همان موقع که پادشاه عربستان از اتحاد کامل کشورهای خلیج فارس سخن گفت با آن مخالفت و استدلال کردند که این طرح، هویت ضد ایرانی دارد و به مناقشه‌های منطقه‌ای دامن می‌زند و با منافع ملی اعضا مغایرت دارد.

در این میان در آذرماه سال گذشته حتی «احمد سعدون» رئیس پارلمان کویت به طعنه گفت: «اتحاد ما با کشورهایی که زندان‌هایشان پر از کسانی است که تنها جرمشان ابراز عقیده می‌باشد، سخت است» و شیخ صباح الخالد الصباح وزیر خارجه کویت در موضعی تندتر گفت: «کویت به هیچ وجه تصمیم ندارد که در این زمینه تصمیمی بگیرد.» علاوه بر این سه کشور، حتی در مورد موافقت امارات هم تردیدهای جدی وجود دارد. یکی از روزنامه‌های وابسته به آل‌نهیان سه هفته پیش در سرمقاله خود نوشت: «امارات و کویت از ایده اتحاد سیاسی، اقتصادی و نظامی با عربستان استقبال نمی‌کنند.»

از نظر کشورهای کوچک‌تر شبه جزیره، تبدیل شورای همکاری به اتحادیه یا فدراسیون از یک طرف به سیطره عربستان بر کل منطقه و از بین رفتن استقلال این کشورها منجر می‌شود و از سوی دیگر مناقشه سعودی- ایرانی را به مناقشه‌ای عربی- ایرانی تبدیل می‌کند و به امنیت و همکاری منطقه‌ای آسیب می‌زند و آن‌گاه بیش از همه کشورهای کوچک‌تر منطقه آسیب می‌بینند. در این بین اخیرا شبکه انگلیسی قطر در مقدمه یک میزگرد تلویزیونی که برای بررسی طرح عربستان برگزار کرد گفت: «فصل مشترک طرح‌های عربستان از جمله طرح اتحادیه عربی، کینه‌ورزی نسبت به ایران است که کشورهای جنوب خلیج آن را به صلاح خود نمی‌دانند.»

3. آن‌چه عربستان دنبال آن است- با لحاظ کردن عضویت مراکش و اردن یا بدون آن - یک فدراسیون عربی با محوریت ریاض است. فدراسیون در تعریف حقوقی به اتحاد چند کشور یا چند ایالت می‌گویند که واحدهای آن تنها در امور داخلی خود- با مشخص کردن ابعاد آن توسط فدراسیون- حق خودگردانی و خودمختاری را دارند و در چهار مسأله اصلی- سیاست‌های پولی، امور خارجی و دیپلماسی، امور نظامی و امور امنیتی- تابع فدراسیون هستند. در فدراسیون، سازمان مرکزی بر تمامی واحدهای متشکله فدراسیون نظارت و فرمانروایی دارد.» (فرهنگ ترسیم ایسم‌ها، محمد حاجی زاده، ص 150)

با این وصف کاملا پیداست که عربستان سیطره بر کل شبه جزیره را در سر می‌پروراند. این امر نیازمند تصویب ملی در هفت کشور شبه جزیره است؛ زیرا براساس حقوق بین‌الملل و قوانین اساسی این کشورها هرگونه تغییری که هویت و استقلال کشور را در یک یا چند موضوع زیر سؤال می‌برد، به تصویب سه پنجم و در بعضی از کشورها به تصویب چهار پنجم مردم کشور مربوطه نیاز دارد. این در حالی است که در بعضی از قوانین اساسی حتی پا را از این فراتر گذاشته و هرگونه اقدام مغایر استقلال و تمامیت ارضی را ممنوع و باطل دانسته است.مع الوصف بدون هیچ تردیدی اگر در کشورها- حتی در کشور عربستان- همه‌پرسی برگزار شود، مردم با سیطره آل‌سعود مخالف هستند و در شش کشور یمن، کویت، قطر، بحرین، امارات و عمان مردم با مخدوش شدن تمامیت ارضی کشورشان مخالف خواهند بود.

4. وحدت کشورهای عربی اگر بر مبنای اصول و منافع عربی-اسلامی باشد بسیار خوب است و کشورهای اسلامی -حتی غیر عرب- هم باید به اندازه توان خود به آن کمک نمایند اما واقعیت این است سران عربستان سعودی که - براساس اسناد قطعی و انکار نشده- در جنگ 33 روزه و 22 روزه- و در سایر صحنه‌ها- به جای این‌که در کنار مردم مظلوم و مورد تهاجم لبنان و فلسطین قرار بگیرند، هزینه دو جنگ را پیشاپیش به جنایتکاران صهیونیست داده بودند، نمی‌توانند داعیه‌دار وحدت عربی و مصالح اعراب باشند. مصالح اعراب و مصالح مسلمین دو تا نیستند که رژیم عربستان همواره سعی کرده از ظرفیت بخشی از جهان اسلام علیه بخش دیگری از جهان اسلام که بر مقاومت در برابر غرب و رژیم صهیونیستی اصرار دارند، استفاده کنند.

در عین حال دلایل زیادی وجود دارد که نشان می‌دهد موضوع وحدت عربی که سابقه‌ای 60 ساله دارد با عناصر وابسته هیچ گاه محقق نمی‌شود به دلیل پرده پوشی روی نیت واقعی- یعنی سیطره یک بخش عرب بر بقیه بخش‌ها- این وحدت حتی در زمانی که موضوع حساس اشغال فلسطین توسط رژیم صهیونیستی در میان بود، محقق نشد. وحدت مصر و سوریه (1337)، سه سال بیش‌تر دوام نیاورد وحدت مصر و لیبی (1350) یک سال بیش‌تر دوام پیدا نکرد، وحدت مصر و یمن (1339) یک سال بیش‌تر ادامه نیافت و فدراسیون عراق و اردن هم به سه سال نکشید. الان شرایط وحدت سخت‌تر از قبل است.

از این‌ها گذشته، وحدت و یا شکل گیری فدراسیون منطق خاص خود را داشته و در یک فرایند زمان‌بر -آن‌هم احیانا- تحقق می‌یابد و تحت شرایط و الزامات خاصی از حوزه تجاری و اقتصادی شروع می‌شود و احیانا به وحدت سیاسی می‌رسد. به عبارت دیگر تشکیل فدراسیون و یا اتحادیه تابع اراده سران یک یا حتی چند کشور نیست. این نشان می‌دهد که بحث فدراسیون عربی یا اتحادیه عربی یا اتحادیه پادشاهان عرب یک طرح سیاسی است که در مواجهه با بعضی از مشکلات مهم طرح و دنبال می‌شود و بی‌‌تردید در آشپزخانه‌ای خارج از کشورهای عربی پخت و پز شده است.

بر همین اساس کم نیستند تحلیلگرانی که معتقدند این طرح بخشی از یک ماموریت اسرائیلی است که برای تخریب وجهه سیاسی ایران بر دوش عربستان گذاشته شده است. کما این‌که نخست وزیر بحرین - خلیفه بن سلمان- در گفت وگو با روزنامه سعودی الریاض هدف از این طرح را «مقابله با مسایلی چون بهار عربی و مدیریت اختلافات با ایران» اعلام کرد.

5. اما این طرح در درجه اول بحرین را تحت تاثیر قرار می‌دهد. انقلاب بحرین در بهمن ماه 1389 آغاز شد، یک ماه بعد، آل‌خلیفه از رژیم سعودی درخواست مداخله نظامی در بحرین نمود و متعاقب آن نیروهای نظامی عربستان و امارات به کشور بحرین سرازیر شدند. نیروهای نظامی سعودی حدود 14ماه از همه ظرفیت خود برای سرکوب مردم استفاده کردند ولی تظاهرات هر روز گسترده‌تر می‌شد و دامنه آن به عربستان و بخصوص شهرهای عربستانی همجوار بحرین- احساء، عوامیه و قطیف - کشیده شد و نشانه‌هایی از آن حتی در مراکز دانشگاهی ریاض بروز کرد

در این میان آمریکایی‌ها و سعودی‌ها که از مخمصه قیام در بحرین و عربستان به شدت نگران هستند و وضعیت کنونی را مقدمه‌ای برای انقلاب عمومی در شبه جزیره و بخصوص در عربستان می‌دانند، از همه ظرفیت‌های خود برای خاموش کردن شعله انقلاب بحرین استفاده کرده‌اند.حدود یک ماه پیش یک مقام بحرینی به دمشق رفت و از نظام سیاسی سوریه حمایت کرد. این یک علامت آمریکایی- سعودی و مخاطب آن هم ایران بود، در واقع آنان می‌خواستند که ایران در قبال آرام شدن سوریه، بحرینی‌ها را به سکوت فرا بخواند؛ کما این‌که در بیستم آذرماه سال گذشته ولیعهد سعودی در جریان ملاقات با وزیر اطلاعات ایران در ریاض به رهبرمعظم انقلاب اسلامی پیغام داده بودند که از نفوذ خود – به عنوان مرجع تقلید بحرینی ها- استفاده کند و آنان را به آرامش فرا بخواند.

بر این اساس می‌توان این احتمال را مطرح کرد که آل‌سعود و آل‌خلیفه مردم بحرین را بر سر دو راهی قرار داده اند؛ «حفظ استقلال و در عین حال تحمل رژیم آل‌خلیفه» و یا «از بین رفتن استقلال و تمامیت ارضی بحرین» و به گمان سعودی‌ها مردم در نهایت، اولی را انتخاب می‌نمایند و خاموش می‌شوند؛ با خاموش شدن آنان علاوه بر آل‌خلیفه، حیات رژیم عربستان نیز حداقل تا چندین سال تضمین می‌شود.

البته در عین حال، این ماجرا در یک چارچوب بزرگ‌تر تحت عنوان اتحادیه عربی مطرح شده تا گمان شود از پشتوانه حمایت منطقه‌ای هم برخوردار است. واکنش شدید مردم بحرین و اضافه شدن اکثر 25 درصد جمعیت سنی شبه جزیره به اعتراض‌ها نشان داد که مردم اگر تاکنون فقط برای اسقاط آل‌خلیفه به میدان آمده بودند، حالا برای حفظ استقلال خود نیز جداگانه انگیزه داشته و آل‌خلیفه را مهم‌ترین دشمن استقلال و تمامیت ارضی بحرین می‌دانند؛ کما این‌که از اسفندماه 89 که آل‌خلیفه پای نظامیان سعودی را به بحرین باز کرد، مشکل این رژیم دو چندان شد؛ زیرا دعوت به مداخله نظامی علیه مردم خود یک اتفاق عجیب و بی‌‌سابقه در تاریخ بود.

6. در واقع آل‌سعود در این ماجرا، روی میدان مینی رفته که هیچ وسیله‌ای برای خنثی کردن آن در اختیار ندارد. مردم در این منطقه به شدت به ایران علاقه دارند. اخیرا روزنامه انگلیسی گاردین با استناد به یک نظرسنجی نوشت: «عرب‌های منطقه، در انقلاب ایران امید به آزادی و تغییر را یافتند». جالب‌تر این است که براساس نظرسنجی دانشگاه مریلند آمریکا در مهرماه سال 1390 (اکتبر 2011) 85 درصد مردم عربستان از ایران در مناقشه هسته ای‌اش با غرب حمایت می‌کنند. حکام عربستان چگونه و با چه ابزاری می‌توانند بر این گرایش غلبه کنند؟! همین گزارش گاردین می‌گوید مردم عرب از رژیم عربستان به دلیل حمایت آن از رژیم تل آویو در جریان جنگ‌های 33 و 22 روزه نفرت دارند.

نظرات() 

آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic